Министерството за надворешни работи на Украина најостро ги отфрла најновите неосновани обвинувања на Руската Федерација за наводен „украински напад“ врз Запоризката  нуклеарна електрана, изнесени на 30 мај од претставници на руската државна корпорација „Росатом“. Руските обвинувања беа официјално демантирани и од Одбранбените сили на Украина.

Ги сметаме овие изјави за уште една информативна операција на државата-окупатор, насочена кон одвлекување на вниманието на меѓународната заедница од единствениот вистински извор на нуклеарна опасност во Запоризката  нуклеарна електрана – незаконската руска окупација на објектот.

Како и секогаш, руските обвинувања немаат логика: нејасно е зошто Украина би ја напаѓала сопствената нуклеарна електрана, која се наоѓа на нејзина територија и која настојува да ја врати под своја суверена контрола.

Руската пропаганда повторно и повторно се обидува да ја наметне апсурдната теза дека државата која ја брани својата територија наводно ги напаѓа сопствените нуклеарни објекти, додека државата што ги окупирала се претставува како нивен „заштитник“. Самиот факт што оваа теза мора постојано да се повторува сведочи за нејзината неодржливост.

Руската Федерација со години одбива да обезбеди целосен и непречен пристап за меѓународните експерти до сите делови на Запоризката  нуклеарна електрана. Особено, во текот на целиот престој на мисијата на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) во електраната, на меѓународните експерти не им беше дозволен пристап до западните делови на турбинските хали на енергетските блокови. Руската страна систематски го ограничуваше пристапот и до други објекти и простории на електраната под различни изговори.

Држава која денес не им дозволува на меѓународните инспектори пристап до одредени делови од окупиран нуклеарен објект, бара светот да им верува на нејзините сопствени извештаи за настаните што се случуваат во истиот тој објект.

Украина им го привлекува вниманието на земјите-членки на МААЕ на очигледна закономерност: речиси пред секоја седница на Одборот на гувернери на МААЕ, Руската Федерација започнува нов бран информативни манипулации околу Запоризката  нуклеарна електрана. Деталите, изговорите и формулациите се менуваат, но целта останува иста – да се одвлече вниманието на меѓународната заедница од незаконската окупација на електраната, систематското ограничување на активностите на МААЕ, прекршувањето на меѓународното право од страна на Русија и фактот дека руското воено присуство во електраната останува главната закана за нуклеарната безбедност.

Тековната провокација се случува во пресрет на јунската седница на Одборот на гувернери на МААЕ, на која земјите-членки ќе го разгледуваат Годишниот извештај на Агенцијата за 2025 година и Извештајот на генералниот директор за примената на гаранциите.

За Русија овие документи претставуваат сериозен политички проблем. Тие повторно ќе го потврдат она што Москва веќе четврта година безуспешно се обидува да го промени: МААЕ не признава никакви руски претензии врз Запоризката  нуклеарна електрана; МААЕ не признава никаква руска јурисдикција над украинските нуклеарни објекти кои се наоѓаат на привремено окупираните територии на Украина; Агенцијата продолжува да потврдува дека Запоризката  нуклеарна електрана е украински нуклеарен објект кој се наоѓа под незаконска руска окупација.

Истото важи и за другите украински нуклеарни објекти на привремено окупираните територии, вклучително и оние во Автономната Република Крим, особено истражувачкиот реактор во Севастопол и субкритичниот нуклеарен склоп врз кои Русија безуспешно се обидува да ги прошири своите незаконски претензии.

Ниту една информативна кампања нема да го промени главниот факт: Запоризката  нуклеарна електрана била, е и ќе остане украинска нуклеарна електрана.

Посебно им се обраќаме на земјите-членки на Одборот на гувернери на МААЕ. Со години меѓународната заедница на руските нуклеарни провокации одговара со изразување загриженост, повици за воздржаност и дипломатски формулации. Русија на загриженоста одговара со нови провокации, на повиците за воздржаност – со нови прекршувања, а на дипломатските сигнали – со понатамошна ескалација.

Украина ги повикува 34-те членки на Одборот на гувернери на МААЕ да одговорат на дејствијата на Руската Федерација не само со изјави, туку и со конкретни одлуки.

Со години Русија ги ужива придобивките и авторитетот што произлегуваат од членството во раководните тела на Агенцијата, а истовремено грубо ги крши основните принципи на нуклеарната безбедност, ја окупира најголемата нуклеарна електрана во Европа, ја попречува работата на меѓународните инспектори и ги користи нуклеарните објекти како инструмент на воен и политички притисок.

Денес членовите на Одборот на гувернери на МААЕ имаат можност да покажат дека таквото однесување не може да остане неказнето.

Ги повикуваме членовите на Одборот да не го поддржат доделувањето место на Руската Федерација во Одборот на гувернери на МААЕ на јунската седница.